Iranians History on This Day

روز و ماه خورشیدی و یا میلادی مورد نظر را انتخاب و كلید مشاهده را فشار دهید

میلادی

خورشیدی

9 ژوئن

جستجوی:

هدیه مولف
این سایت مستقل و بدون كوچكترین وابستگی؛ هدیه ناچیز مولف كوچك آن به همه ایرانیان، ایرانی تبارها و پارسی زبانان است كه ایشان را از جان عزیزتر دارد ؛ و خدمتی است میهنی و آموزشی كه خدمت به میهن و هموطنان تكلیف و فریضه است كه باید شریف و خلل ناپذیر باشد و در راه انجام تكالیف میهنی نیاز به حمایت مادی احدی نباید باشد، و نخواهد بود. انتخاب موارد برای نگارش و عرضه در سایت نظرشخص مولف است.

Select your preferred language to translate this page into.

لینک به این صفحه

ایران

«شهربراز» اسپهبد نامدار ایران ـ روزی که «شهربراز» جان خودرا از دست داد

نهم ژوئن سال 630 میلادی اسپهبد شهربراز (شهروراز) ژنرال مشهور ایرانی و فاتح مصر در شهر تیسفون كشته شد. وی پس از مرگ مرموز (احیانا قتل) اردشیر سوم شاه 9 ساله ایران عملا به مدت 44 روز امور سلطنت ایران را به دست گرفته بود تا امپراتوری ما را از خطر اضمحلال برهاند. این ژنرال بود كه اورشلیم و دمشق را از روم شرقی پس گرفته، صلیبی را كه مسیح بر آن مصلوب شده بود به تیسفون (مدائن) منتقل كرده، مصر را متصرف شده و در اسكندریه، پادگان ایرانی ساخته و مقام اداری گمارده بود. محبوبیت این ژنرال در جامعه ایرانِ آن زمان باعث تحریك احساس بُخل و حسَد خسرو پرویز (شاه وقت) نسبت به او شده بود و نقشه بركناری، تبعید و حتی قتل اَش را كشیده بود كه این خبر در جریان جنگ ایران با ارتش هراكلیوس امپراتور روم شرقی به گوش او رسید و وی را سست كرد و بعدا تا پایان كار خسرو پرویز عملا خود را منزوی ساخته بود.
پس از قتل خسرو پرویز و پایان حكومت قباد دوم جانشین او، بزرگان كشور با این شرط با پادشاهی پسر خردسال قباد دوم موافقت كردند كه شهربراز نایب السلطنه شود و او پذیرفت. و مشهربراز با هراكلیوس صلح كرد ولی خیلی زود متوجه شد كه كشور دچار بی نظمی و در آستانه هرج و مرج كامل است و هر صاحب قدرت، خودسرانه اجرای مقررات را به دست گرفته است و مسئله راه حلی جز توسل به روش نظامی (اعلام وضعیت فوق العاده و انجام مقررات، بی چون و چرا) ندارد و از بزرگان كشور خواست كه قدرت را به طور كامل تا زمانی كه مسائل حل شوند به او بسپارند و سازمانهای اداری و فرمانداری ها به افسران ارتش واگذار شوند كه بزرگان چون منافع خودرا در خطر دیدند زیر بار نرفتند ولی شهربراز با تکیه بر ارتش به مخالفت آنان اعتنا نکرد. اندكی بعد و به گونه ای ناگهانی، شاه خردسال كه نام اردشیر سوم بر او گذارده شده بود درگذشت و شهربراز قدرت كامل را به دست گرفت كه بزرگان شایع كردند كه او اردشیر خردسال را كشته است. [برخی از مورخان رومی این اتهام را تایید كرده و شهربراز را عامل مرگ اردشیر نوشته اند]. این شایعه قاطبه مردم و برخی از افسرانِ جزءِ پادگان تیسفون را خشمگین كرد و در یك فرصت مناسب (با تطبیق تقویم ها؛ در نهم ژوئن سال 63 میلادی) شهربراز را از میان برداشتند و با قتل شهربراز سقوط امپراتوری ساسانیان تسریع شد.

نقل این مطلب بدون ذکر نشانی پایگاه و نام مولف (نوشیروان کیهانی زاده) ممنوع است زیرا که نتیجه تحقیقات شخص وی و نظر اوست.

با کمک ایران به سلطنت بازگشت ولی مدعی شهر کویته شد

تصویر همایونشاه

همایونشاه پادشاه وقت هند که به دربار ایران (قزوین) پناهنده شده بود و از ایران یاری گرفته بود تا تاج و تخت خودرا بازیابد در راه بازگشت به هند در سال 1543 چند روز در کویته (شهری پشتون ـ بلوچ نشین و در آن زمان در قلمرو ایران) که میان سه کوه واقع شده است اقامت کرد و با همین اقامت کوتاه، نهم ژوئن 1544 و پس از بازگشت به قدرت و استقرار در دهلی مدعی کویته شد که ایران در سال 1556 به آنجا لشکر کشید و هندیان را بیرون راند. همایونشاه پسر بابر و دومین امپراتور تیموری هند است که در دسامبر 1530 بر جای پدر نشست. وی در آغاز سلطنت با برادرش کامران میرزا نیز درگیری داشت.
درّانی ها پس از اعلام استقلال منطقه قندهار در نیمه قرن هجدهم و جداساختن آن از ایران کویته را هم ضمیمه قلمرو خود کرده بودند که انگلیسی ها پس از تکمیل تصرف هندوستان، در نیمه دوم قرن 19 آن را متصرف شدند و با کشیدن خط «دوراند» کویته و نیمی از طوایف پشتون را به هند ملحق ساختند که اینک بخش بزرگی از پاکستان را تشکیل می دهند که منطقه بحران زای این کشور است. باوجود مهاجرت های اخیر، اکثریت جمعیت کویته را هنوز پشتونها (افغانها) تشکیل می دهند. 31 می 1935 یک زمین لرزه شدید (7 و 7 دهم ریشتری) بیش از 40 هزار تن را در کویته (در آن زمان شهری در بلوچستان انگلستان) کشت. چنین زلزله ای در سال 2008 نیز در کویته روی داد.

اتحاد ایران و فرانسه (پیمان فینکِن اشتاین) و ورود تهران به میدان رقابت و دشمنی قدرت ها

نهم ژوئن 1807 (روزی چون امروز) و در اجرای پیمان امضاء شده در چهارم ماه می آن سال در کاخ فینکِن اشتاین واقع در پروس میان فرانسه و ایران معروف به «فرانکو ـ پرژیَن الیانس»، ژنرال کلود ماتیو (کُنت گاردان) با پیام ویژه مورّخ سی ام ماه می 1807ناپلئون عازم تهران شد ـ پیمانی که بیش از پیش، ایران را به میدان رقابت های استعماری و دشمنی های قدرت های اروپایی بایکدیگر کشانید؛ کوچکتر شد و آسیب فراوان دید.
     طبق این پیمان، ناپلئون بناپارت تمامیّت ایران وقت را به رسمیت شناخت و منطقه قفقاز جنوبی و شرقی ازجمله گرجستان را [که در آن زمان، روسیه به تفلیس و باکو نیرو فرستاده بود] بخشی از قلمرو ایران اعلام کرد و قول داد که به ایران کمک کند تا روسیه را از قلمرو تاریخی خود براند، اسلحه و مستشار نظامی و کارشناس به ایران بفرستد. درعوض، ایران متعهد شد که با دولت لندن دوستی نداشته باشد و به فرانسه کمک کند تا هندوستان را از چنگ انگلستان خارج سازد و برای رسیدن به این هدف با سران قبایل پشتون (افغانهای ساکن جنوب شرقی و مشرق افغانستان امروز و هندِوستان شمال غربی و غرب وقت (پاکستان امروز) و منطقه کویته (بلوچستان) به تفاهم برسد که اینان (پشتون ها) در مساعی مربوط به برچیدن استعمار لندن در هندوستان همکاری کنند.
    این پیمان، دولت لندن را دچار وحشت کرده بود. ناپلئون قبلا در لشکرکشی به مصر، 15 هزار نظامی به سوئز (بندر شمالی دریای سرخ) فرستاده بود تا به هندوستان بروند و به تیپو صاحب (حکمران مستقل بخشی از هند) که با انگلیسی ها می جنگید کمک کنند.
     دولت لندن برای مذاکره با دولت تهران پیرامون پیمان فینکِن اشتاین، سِر جان مَلکُم را از هند روانه ایران کرد، ولی دولت تهران اجازه ورود به او نداد. ملکُم 29 دسامبر 1800 با دولت تهران پیمانی امضاء کرده بود که پیمان فیکن اشتاین عملا به آن پایان داده بود. طبق این پیمان که در کتاب های تاریخ؛ معاهده «ژانویه 1801» نوشته شده است، دولت ایران متعهد شده بود که نه تنها از تعرّض پشتون ها به متصرفات دولت لندن در هندوستان جلوگیری کند بلکه مانع حملات قدرت های اروپایی [منظور روسیه و فرانسه] از طریق ایران به این سرزمین [هندوستان] شود. دولت تهران همچنین متعهد شده بود اجازه اقامت و فعالیت نامحدود در بنادر ایران به بازرگانان انگلیسی و هندیِ تبعه انگلستان بدهد و از چند نوع کالای انگلیسی (با ذکر نوع کالا) عوارض کمرگی دریافت نکند و در عوض، انگلستان به ایران اسلحه و مستشار نظامی بفرستد. انگلیسی ها بعدا با کشیدن خط مرزی «دوراند» و تقسیم قبایل پشتون [که اینک در پاکستان مسئله ساز شده اند] نگرانی خود از تعرّض به هندوستان را برطرف کردند.
    با صلح تیلیست (آشتی ناپلئون با تزار روسیه در جولای 1807 و در جریان جنگ 1813 ـ 1804 ایران و روسیه)، بخش اصلی پیمان فینکن اشتاین عملا کان کم یکن شد، ژنرال گاردان و مستشاران نظامی فرانسه ایران را ترک کردند و زمینه از سرگیری فعالیت های دولت لندن در تهران هموار شد که منجر به امضای معاهده 12 مارچ 1809 ایران و انگلستان گردید که به موجب آن دولت ایران پذیرفت که به جنگ با روسیه ادامه دهد و با فرانسه (دولت ناپلئون) و دولت های متخاصم انگلستان روابط دیپلماتیک عادی نداشته باشد. تاریخنگاران این معاهده را نشانه عمق ضعف تحلیل و ناآگاهی دولت تهران و بی توجهی به عواقب کار و قضاوت تاریخ خوانده و برخی هم آن را ننگین و شرم آور توصیف کرده اند. این تاریخنگاران نوشته اند که آشتی ناپلئون با تزار در تیلسیت بدون در نظر آوردن پیمان فینکن اشتاین یک بار دیگر بر فرضیه ماکیاولی (جدایی سیاست از اخلاق) صحه گذارد.

خلع یَد از «بی پی BP» در ایران و 59 سال بعد خشم آمریکاییان از نشت نفت این شرکت در خلیج مکزیک

مهدی بازرگان در دهه 1950

هیات خلع یَد از کمپانی انگلیسی بی پیBP (بریتیش پترولیوم) در منابع نفت ایران درمیان استقبال توده های مردم وارد خوزستان شده بود از 19 خرداد 1330 (نهم ژوئن 1951) كار خودرا آغاز كرد. مهندس مهدی بازرگان و دكتر متین دفتری (ناسیونالیست و نخست وزیر پیشین) از اعضای این هیات بودند كه از سوی دكتر مصدق رئیس دولت وقت مامور نظارت بر امر خلع ید در نفت ایران شده بودند. این هیات با مشایعت دهها هزار نفری تهرانی ها به خوزستان رفته بود. انعكاس عكس و خبر بدرقه و استقبال پرشور با پرچم و پلاكارد و ابراز احساسات میهنی از این هیات در رسانه های ملل دیگر، انگلیسی ها را بیش از پیش نگران آینده خود در منطقه نفتخیز خاورمیانه ساخته بود.
در همین روز دكتر مصدق نخست وزیر وقت پیشنهاد انگلستان مبنی بر مشاركت 50 ــ 50 در نفت ایران را رد كرد و اعلام داشت كه همانند سایر كشورها، انگلستان هم می تواند فقط یك خریدار خارجی نفت ملت ایران باشد.
«شرکت نفت انگلستان» که در سال 2010 درگیر نشت نفت در خلیج مکزیک و با خشم آمریکاییان رو به رو بود در سال 1908 و چند ماه پس از به نفت رسیدن نخستین چاه در ایران به نام «انگلو ـ پرشین اویل کمپانی = شرکت نفت انگلیسی ایرانی» تاسیس شده است. این شرکت از سال 1945 به بی پی (بریتیش پترولیوم) تغییر نام داد و از سال 2001 شکل لگو Logo خودرا عوض کرد و دو حرف بی B و پیP را که قبلا از نوع بزرگ (کپیتال لتر) بودند به حروف کوچک تغییر داد!. دولت آمریکا پرونده نشت نفت (بی پی) در آبهای خلیج مکزیک را جهت رسیدگی کیفری به دادستان کل این کشور احاله کرده است. طبق گزارش وقت رسانه های آمریکا، بیشتر آمریکاییان که از بابت نشت نفت و آلودگی سواحل کشورشان و بی احتیاطی «بی پی» در حفر چاه زیر دریایی و ضعف تکنولوژی آن در قطع نشت از ماه مارس تا تابستان آن سال خشمگین شده بودند از خرید بنزین از جایگاههای این کمپانی اکراه کرده بودند و ارزش سهام آن پایین آمده بود. رئیس جمهور آمریکا 14 آگوست شخصا از تخریب محیط زیست سواحل آن کشور در خلیج مکزیک دیدن کرد و رسیدگی به پرونده قضایی مربوط از دسامبر 2010 آغاز و به پرداخت غرامت انجامید. در عین حال تغییراتی هم در مدیریت این کمپانی صورت گرفت.

نطق تاریخی دكتر مصدق در دادگاه لاهه - سازمان ملل باید جای «دمکراسی» ها باشد ـ وجدان جهانیان مانع نقض حقوق شود

در جلسه دادگاه جهانی ـ عکس از ICJ

19 خرداد سال 1331 (در آن سال مصادف با 9 ژوئن 1952) روزی است كه دكتر محمد مصدق رئیس دولت وقت در دادگاه جهانی لاهه نطق تاریخی خودرا در دفاع از ایرانیان ایراد كرد و وجدان جهانیان را متوجه نقض حقوق ملل ضعیف ساخت.
     دكتر مصدق در این نطق گفت كه وجدان جهانیان نباید اجازه دهد كه حقوق ملل ضعیف پایمال شود؛ جهانیان باید از ملل كوچكتر و یا تضعیف شده كه برای احقاق حقوق خود و استفاده از حاكمیت ملی و استقلال بپا می خیزند در برابر دولت های دارای قدرت نظامی، تبلیغاتی و نفوذ سیاسی وسیع دفاع كنند. ما ـ ایرانیان ـ كاری جز گرفتن حق مسَلّم خود نكرده ایم.
    دكتر مصدق قضات دادگاه لاهه را از آلوده كردن خود به سیاست برحذر داشت و اشاره كرد كه قاضی باید حق را از زورگو و غاصب آن بگیرد، نَه جانب طرف برتر را.
     دكتر مصدق پس از ایراد نطق طولانی خود، دفاع قضایی از حقوق ایران در برابر شكایت انگلستان را به پروفسور رولنRolin ــ حقوقدان بلژیكی كه به وكالت از ایران انتخاب شده بود سپرد.
     دکتر مصدق بعدا در یك مصاحبه مطبوعاتی در پاسخ به پرسش یک روزنامه نگار درباره میزان امید او به سازمانهای بین المللی از جمله دادگاه لاهه، خواستار اصلاح منشور ملل و واگذاری تصمیم گیری ها، از شورای امنیت به مجمع عمومی سازمان ملل شد و گفت كه سازمان ملل باید تنها «دمكراسی» ها را به عضویت بپذیرد نَه هر دولت را. دولت یک كشور غیر دمكراتیك می تواند عضو ناظر باشد، نه صاحب رای، «دمكراسی» یک حق است و حقوق انسان باید رعایت شود و محترم باشد و ناقض این حقوق به مجازات برسد تا این مجازات وسیله تنبّه باشد.

پيش از رسميت يافتن جلسه دادگاه جهاني نصرالله انتظام ديپلمات ايراني با مصدق نجوا مي کند ـ عکس از ICJ

پروفسور رولن (بلژيکي) وکيل قضايي ايران در کنار مصدق در جلسه دادگاه جهاني(ICJ)

دكتر مصدق دكتر محمدعلی ملكی را وزیر بهداری دولت خود كرد

دکتر ملکی

دكتر مصدق نخست وزیر وقت در خرداد 1332 و پیش عزیمت به لاهه دكتر محمد علی ملكی ، از ملی گرایان بنام را وزیر بهداری كابینه خود كرد.
دكتر ملكی پس از برانداری 28 امرداد و بارها پس از آن بازداشت شده بود. وی در سنین كهولت هم به فعالیت سیاسی در همان زمینه های قبلی ادامه و راه خود را تغییر نداده بود.

بنی صدر در خرداد 1359 اخطار داد و در خرداد 1360 برکنار و فراری شد

بنی صدر در سال 2011

ابوالحسن بنی صدر نخستین رئیس جمهور در مصاحبه ای كه 19 خرداد 1359 (نهم ژوئن 1980 و سه ماه و ده روز پیش از آغاز جنگ عراق و ایران) انتشار یافت گفت: "بدترین شكل اجرای حاكمیت، اِعمال خشونت است.". وی [که هفدهم مهرماه 1400 در 88 سالگی در فرانسه درگذشت] در آن مصاحبه اخطار كرد كه در برابر عمل خلاف قانون دست روی دست نمی گذارد و آرام نمی نشیند. او گفت: "در جمهوری اسلامی، گروهی مایلند، من رئیس جمهور باشم ولی آنان ـ خود ـ وظایف مرا انجام دهند. بنی صدر [كه یک سال بعد با رای مجلس برکنار و مجبور به فرار از ایران و اقامت در فرانسه] شد در این مصاحبه به زعم خود، «فرصت طلبان» را تهدید كرد و گفت كه عده ای طالبند قدرت منحصرا در دست آنان باشد.
     درست یک سال بعد در خرداد ماه، روزنامه او، «انقلاب اسلامی» توقیف شد. کیهان در صفحه اول شماره 18 خرداد 1360 خود اظهارت بنی صدر درباره توقیف روزنامه انقلاب اسلامی را چاپ کرد که گفته بود که با توقیف روزنامه اش، کارنامه و پیام های او به صورت نوار و اعلامیه (بروشور) پخش خواهد شد [این صفحه اول کیهان در زیر کپی شده است]. سه روز بعد، کیهان خبر عزل بنی صدر از فرماندهی کل قوا (نیروهای مسلح) را در صفحه اول خود (شمار 21 خرداد 1360) چاپ کرده بود [که کپی این صفحه نیز در زیر آمده است]. کیهان نوشته بود که عزل بنی صدر از فرماندهی کل قوا به فرمان امام خمینی ـ ولی فقیه انجام شده است. همین روزنامه در صفحه اول شماره یکم تیرماه 1360 خود نوشت که 177 نماینده مجلس با شعار مرگ بر آمریکا، عدم کفایت سیاسی بنی صدر را تصویب کردند و امام وی را از ریاست جهموری عزل کرد. کیهان افزوده بود که بنی صدر که تحت تعقیب قرار گرفته است فراری است. (این صفحه نیز در زیر کپی شده است).
    در پی عزل و فرار بنی صدر، برخی از كاركنان دفتراو (دفتر ریاست جمهور) نیز بازداشت شدند. طولی نکشید که اعلام شد بنی صدر به پاریس گریخته و روزنامه انقلاب اسلامی را در آنجا منتشر می کند.

صفحه اول کیهان مورخ 18 خرداد 1360

صفحه اول کیهان مورخ 21 خرداد 1360

صفحه اول کیهان مورخ یکم تیرماه 1360

روزی كه پرویز ورجاوند ایراندوست بزرگ دیده از جهان فروبست

Dr. Parviz Varjavand

نوزدهم خرداد 1386 (نهم ژوئن 2007) ایران، میهن گرامی ما یك فرزند برومند خود را از دست داد. این بزرگمرد در تمامی عمر نگران میهن و غمخوار آن بود. دكتر پرویز ورجاوند انسانشناس و باستانشناس بنام وطن در بامداد این روز در تهران در 73 سالگی بر اثر مشكلات قلب فوت شد. وی در عین حال عضو شورای رهبری و سخنگوی جبهه ملی ایران بود. دكتر ورجاوند تحصیلكرده سوربن فرانسه حتی یك لحظه از تلاش برای حفظ یكپارچگی وطن، همبستگی ملی، دادن امید به ایرانیان و رعایت حقوق بشر و آزادی ها باز نایستاد. ورجاوند كه از دوران دبیرستان به صف پیروان خط مصدق پیوسته بود به هركار و هر چیز تنها از دیدگاه میهنی می نگریست. او گفته بود كه یك آرزویش این است كه ببیند ایرانیان در سراسر ایرانزمین، همانند گذشته دور در كنار هم باشند. ورجاوند در طول عمر همه توان خود را برای تحقق این آرزو بكار برد. او وقتی می شنید و یا می خواند كه انگلیسی ها خلیج فارس را با نامی دیگر خطاب می كنند و یا ما خودمان ناآگاهانه شهر «اشك آباد» را «عشق آباد» تلفظ می كنیم آتش می گرفت.
    ورجاوند هر كشف باستانشناسی و ریشه یابی تاریخی را تنها به خاطر وطن و انعكاس بزرگی آن انجام می داد . بیست كتاب و صدها مقاله نوشت تا بگوید كه هرگوشه از وطن چه گذشته ای داشته و برای حفظ آن چه جان هایی نثار شده است. وی بود كه با نوشته هایش «تاریخ قزوین» را بر جهانیان روشن ساخت. ورجاوند به خاطر دستمزد كار نمی كرد. بسیار دیده شده بود كه بدون دریافت پول تدریس كرده، مقاله نوشته و درجلسات مشورتی شركت كرده بود. سازمان ملی محافظت از آثار باستانی، موسسات تحقیقات اجتماعی، مطبوعات و رسانه های دیگر از اندرزهای تخصصی او برخوردار بودند. هرجا كه فرصت می یافت به معرفی تاریخ و فرهنگ وطن می پرداخت. در مجله های تخصصی متعدد درباره جغرافیای تاریخی ایران مطلب نوشت. از همه نوشته هایش بوی عشق به وطن و هموطنان استشمام می شد. زحمات او در اكتشافات باستانشناسی هفت تپه، تخت سلیمان، بیشاپور و محل رصدخانه مراغه همه و همه به خاطر وطن و اثبات عظمت میراث گذشتگان به نسلهای نوین بود.
    ورجاوند كه در دوران رهبری دكتر مصدق نشریه «دانش آموز» را منتشر می كرد تا نوجوانان تحت تاثیر تبلیغات «جهان وطنی» میهن را فراموش نكنند پس از براندازی 28 امرداد 1332 تحت تعقیب مقامات پلیسی دولت وقت بود و آرامش نداشت. وی در طول تحصیل در فرانسه به راه اندازی «جبهه ملی» در اروپا كمك فراوان كرد و روزنامه ایران آزاد را در آنجا منتشر ساخت. در بازگشت به وطن در فعالیت های مربوط به احیاء دمكراسی شركت داشت و در كنار ملی گرایان از فعالان انقلاب سال 1357 بود و پس از پیروزی انقلاب، (و در دوران دولت موقت) مسئولیت وزارت فرهنگ و هنر را به دست گرفت و از سال 1360 به همراه جمعی دیگر از همفكرانش به زندان افتاد و سه سال زندانی بود. ورجاوند پس از رهایی از زندان به راه خود ادامه داد و از نطق و مصاحبه خودداری نكرد. آخرین تلاش او جلوگیری از آب انداختن به سد سیوند در تنگه بلاغی بود كه آثار باستانی متعدد در دل خود دارد. دكتر ورجاوند گفته بود كه دریاچه این سد به آرامگاه كوروش بزرگ آسیب خواهد رسانید. وی پیگیر این كار بود كه عمر پربارش به پایان رسید و قلبی كه برای وطن و مردم می تپید از حركت بازماند.
    علاقه مندان به وطن، حقوق بشر و آزادی ها 21 خرداد 1386 جنازه پرویز ورجاوند را با شكوه هرچه تمامتر تشییع و به آرامگاهش بردند.

کُپی 4 تیترِ صفحات اول 4 روزنامه چاپ تهران ـ بیستم خرداد 1399

در قلمرو ادبیات

زادروز «بِرتا فون سوتنِر» داستان نگار شهیر اتریشی و خدمات او به «صلح»

Bertha von Suttner

«برتا فون سوتر Bertha von Suttner» داستان نویس و صلحدوست شهیر اتریشی نهم ژوئن 1843 به دنیا آمد. او دختر یك فیلد مارشال اتریشی و از امیرزادگان این كشور بود كه در رشته های هنر و ادبیات تحصیل كرد. برتا زندگانی اشرافی را دوست نداشت و برخلاف رای خانواده اش به كار تدریس پرداخت. سپس چون خانواده اش بر ازدواج او با مرد دلخواهش صحه نگذاردند، ترك وطن كرد و سالها با شوهرش در غربت بسر بُرد و همین وضعیت او را به صورت یك داستان نگار بزرگ در آورد.
     برتا در غربت چهار داستان نوشت كه «ذخائر روح» و «داوری و صلح» از آن جمله اند. در داستان «داوری و صلح» برتا كوشیده است كه به جای جنگ، راه منطقی «حل مسائل از طریق داوری» را نشان دهد و برای این روش تبلیغ كند.
     برتا پس از مصالحه با فامیل و بازگشت به وطن چندین كتاب دیگر نوشت كه معروفترین آنها كتاب «عصر ماشین» است كه بسال 1889 انتشار یافت. محتوای این كتاب به قدری جالب است كه هنوز (قرن 21) تجدید چاپ می شود. برتا به خاطر همین كتاب در سال 1905 برنده جایزه نوبل در ادبیات شد. این نویسنده در قالب داستان به انتشار عقاید خود پرداخته كه همانا آرزوی صلح و زندگانی بهتر، آرام، مطمئن و روشن برای بشر است.
     برتا علاوه بر طریق نوشتن دادستان و تالیف كتاب، از راههای دیگر هم به صلح كمك می كرد و در سال 1907 باشگاه جهانی صلح را تاسیس كرد. وی 21 ژوئن 1914 (در ماه تولد خود)درگذشت.

درگذشت دکتر محمدعلی اسلامی ندوشن نویسنده و استاد بنام در 97 سالگی

دکتر اسلامی نُدوشن

به گزارش خبرگزاری تَسنیم، دکتر محمدعلی اسلامی ندوشن نویسنده سرشناس و استاد پیشین دانشگاه تهران و شوهر دکتر شیرین بیانی استاد تاریخ پنجم اردیبهشت 1401 در تورنتو درگذشت. او 97 ساله بود.
    وی که تا دو سال پس از انقلاب در دانشگاه تهران تدریس می کرد نزدیک به 5 سالِ پایانی عُمر خود را با خانواده اش در کانادا سپری کرد.
    دکتر شیرین بیانی، بانوی دکتر اسلامی ندوشن در مراسم خاکسپاری او طی سخنانی دلیل زندگی در کانادا در سالهای پایانی عُمر این نویسنده برجسته را چنین بیان کرد:
    "علتِ بودن ما در کانادا این بوده است که هرساله برای دیدن فرزندان و ایراد سخنرانی در چند دانشگاه به کانادا می آمدیم. همسرم که از مدتی پیش کمی احساس کسالت می کرد، به دنبال چند زمین خوردنِ پی درپی که ناشی از سستی و ناتوانی پا و همچنین سرگیجه بود، بستری گردید و پس از آن، سفر دور و دراز برایش ناممکن شد و لذا ما در کانادا ماندگار شدیم.".
    به گزارش تسنیم، دکتر ندوشن وصیت کرده است که در جوار خیّام دفن شود، اما ممکن است که پیکر او در زادگاهش ـ ندوشن (استان یزد) به خاک سپرده شود. خاکسپاری در تورنتو فعلا به گونه ای است که امکان انتقال وجود داشته باشد (خاکسپاری موقت و اصطلاحا؛ امانت).
    دکتر اسلامی ندوشن تحصیلکرده فرانسه علاوه بر نوشتن در مطبوعات، 71 کتاب تألیف کرده است. وی در سال 1345 با دکتر شیرین بیانی استادِ تاریخ دانشگاه تهران (دختر پروفسور خانبابا بیانی رئیس وقت گروه تاریخ دانشگاه تهران) ازدواج کرد و دارای دو فرزند شدند. دکتر شیرین بیانی یک تاریخدان و تاریخ نگار بنام ایران است.

    [نقل از شماره 93 مجله روزنامک www.rooznamak-magazine.com]

روزی كه «چارلز دیكنز» درگذشت - تعریف او از واژه شارلاتان

«چارلز دیكنز» نویسنده و روزنامه نگار انگلیسی نهم ژوئن سال 1870 در 58 سالگی درگذشت و 15 داستان طولانی و دهها داستان كوتاه از خود به یادگار گذارد.
دیكنز كه دوران كودكی را در فقر گذرانده بود در داستانهایش كوشیده است جهانی بسازد كه در آن از فقر و حرمان اثری نباشد. اصحاب فكر وی را متفكری توصیف كرده اند كه از طریق داستانهای تخیلی كوشیده است عقاید فلسفی خود را مطرح و توجیه كند.
تعریف خاص دیکنز از واژه «شارلاتان» خواندنی است كه از نیمه قرن بیستم به این طرف مصداق و مشابه بیشتری یافته است. به گفته دیكنز، شارلاتان كسی است كه با مغالطه، هیاهو، جنجال و گاهی پرخاشگری بكوشد كه حقایق به طور لحظه ای و سطحی پنهان بمانند. وی توصیه كرده است كه در قبال چنین شخصی باید احتیاط را از دست نداد.

در قلمرو رسانه‌ها

شماره 111 مجله روزنامک، سی ام اردیبهشت 1404 انتشار یافت. کُپی روی جلد (کاوِر) این شماره، حاوی تیترها و عکس های برخی از مطالب آن:

    ـ ـ ـ ـ

     پی دی اف مطالب این شماره و همه شماره های قبلی مجله روزنامک در این آدرس:
     www.rooznamak-magazine.com

سایر ملل

... و به این گونه یك انگلیسی، مالك و صاحب اختیارِ منطقه ای بزرگ از آمریکا شد که بعدا جورجیا (استیت جورجیا) نام گرفت

جیمز اولتورپ

پادشاه انگلستان 9 ژوئن 1732 فرمان صاحب اختیاری اراضی میان دو رود «ساوانا» و «آلتاها» و ساحل اقیانوس اطلس در آمریكای شمالی را به نام یكی از افسران خود موسوم به جیمز ادوارد اولتورپ J.E.Oglethorpe صادر كرد و این منطقه وسیع و مثلث شكل كه از هزاران سال پیش از آن محل سكونت چند قبیله متمدن بومی (اصطلاحا سرخپوست) بود توسط مالك ـ غاصب ـ انكلیسی آن به یك مهاجرنشین انگلیسی تبدیل شد و به نام جورج دوم پادشاه انگلستان «جورجیا» نامیده شده است كه اینك یك استیت آمریكا را تشكیل می دهدو جیمی كارتر رئیس جمهوری پیشین آمریكا از این استیت است.
جیمز ادوارد پس از دریافت فرمان، با چند انگلیسی به قاره آمریكا رفت و در محلی كه امروز شهر «ساوانا» است مستقر شد و بنای جنگ با بومیان (اصطلاحا؛ سرخپوستان) و اخراج آنان از اراضی نیاكانشان را گذارد و .... با وجود این، پنج سال پس از ورود جیمز ادوارد به جورجیا، شمار مهاجران انگلیسی از 1100 تَن تجاوز نكرده بود. در این زمان، دیگر لزومی به فرستادن اجباری زندانیان و بدهكارانِ به تقصیر از انگلستان به آمریكا نبود و برای مهاجرت، به حد كافی داوطلب آزاد كه عمدتا ار بیكاران انگلیس و بعدا از سایر کشورهای اروپایی بودند وجود داشت.
«اتلانتا» یكی از شهرهای جورجیا كه اراضی آن اینك گرانتر از هر نقطه دیگر دنیا جز توكیو است در آن زمان با زور از چنگ بومیان خارج گردید.

نخستین دیپورت در تاریخ آمریکا (USA)

نهم ژوئن 1628«توماس مورتون» كه از انگلستان به آمریكای شمالی مهاجرت كرده بود و در منطقه ماساچوست به كار خرید و فروش پرداخته بود به عنوان «مهاجر نامطلوب» از آمریكا دی پورت ( اخراج ) شد. در آن زمان از استقرار انگلیسی ها در شمال آمریكا ، تنها 21 سال می گذشت .
جرم توماس مورتون فروش تفنگ به بومیان (اصطلاحا؛ سرخپوستان ) بود. وی به جای پول از سرخپوستان پوست (خَز) دریافت می كرد. دستبابی سرخپوستان به سلاح آتشین كه عده آنان صدها برابر مهاجران بود اكیدا ممنوع بود، زیرا تنها امتیاز و برتری مهاجران انگلیسی بر سرخپوستان و حفظ سلطه بر ایشان «تفنگ» بود كه مقامات انگلیسی مایل نبودند به دست سرخپوستان افتد. سرخپوستان عمدتا از طریق فرانسویان كه با آنان مناسبات حسنه داشتند، تفنگ به دست آوردند.
اخراج موتورن، به صورت نوعی مجازات در آمریكا در آمده است كه از آن به عنوان «دی پورت» خارجیان ساكن این فدراسیون بکار بُرده می شود و گاهی هم حربه تهدید.

اجاره و لغو اجاره هنگ كنگ در یك روز، و به فاصله 99 سال

دولت انگلستان كه منطقه هنگ كنگ را در جریان جنگ با چین، معروف به «جنگ تریاك» تصرف كرده بود نیم قرن بعد از این عمل، به فكر توسعه خاك این منطقه اشغالی افتاد و برای این كه وضعیت را از صورت اشغال نظامی خارج سازد، هنگ كنگ و اراضی اطراف آن را نهم ژوئن سال 1899 از دولت وقت چین 99 ساله اجاره كرد.
دولت جمهوری خلق چین در آستانه انقضای مدت اجاره، به انگلستان اطلاع داد كه هنگ كنگ را تخلیه كند و انگلستان پذیرفت و ....

آغاز وضع مالیات بر فروش بنزین در آمریکا از ژوئن 1932 و ...

از ژوئن سال 1932 در فدراسیون آمریکا بر فروش بنزین مالیات وضع شد كه تاكنون این مالیات 15 برابر شده است و رقم بزرگی از درآمدهای دولتی را تشكیل می دهد. هرگونه فعالیت نفتی در آن كشور غیر دولتی و در دست كمپانی های بزرگ است و بهای فروش در جایگاهها برحسب قواعد بازار آزاد (قاعدهِ عرضه و تقاضا) در نوسان است و یکسان نیست. در ژوئن 2007 با اینكه بهای نفت خام در بازار به هر بشكه 63 دلار كاهش یافته بود، در آمریكا به بهانه كمبود پالایشگاه، بهای بنزین در حال افزایش بود و ظرف سه سال (از اواخر 2003 تا ژوئن 2007 ) تقریبا سه برابر شده بود. تعجب آمریكاییان كه در كاریكاتور زیر منعكس شده است در این بود كه چرا در سه دهه گذشته (از اواسط دهه 1970) در آن كشور كه عده نفوس و شمار اتومبیل 21 درصد افزایش یافته پالایشگاه های تازه ساخته نشده و در آن فاصله تعدادی از پالایشگاههای موجود نیز به بهانه تعمیر، بسته شده بودند و همین كمبود (احتمالا مصنوعیِ) بنزین باعث افزایش بهای آن شده بود. مصرف كنندگان آمریكایی این وضعیت را به حساب آزمندی كمپانی ها و عدم مداخله جدّی دولت در كنترل بهای سوخت می دانند. کنترل بهای سوخت در آمریکا همچنان در دست کمپانی های نفتی این فدراسیون است که از نفوذ زیاد برخوردار هستند.
در آن سال، در عوض، «جو بایدن» سناتور وقت و از نامزدهای وقت حزب دمكرات برای انتخابات ریاست جمهوری این كشور، در مناظره تلویزیونی هفته اول ژوئن 2007 این نامزدها، كمبود پالایشگاه در ایران و واردات بنزین از خارج را یك ضعف دولت ایران اعلام داشت و .... بایدن بعدا معاون ریاست جمهوری آمریکا شد و اینک رئیس جمهوری آمریکا.

همچنانکه بهاي بنزين بالا مي رود کمپاني هاي نفتي چاقتر مي شوند!

در سالهای پس از فروپاشی شوروی، یک تریلیون دلار از روسیه خارج شد!

Khodorkovsky

هفتم ژوئن 2005 در مسكو اعلام شد خودوركوفسكی مالك كمپانی نفتی یوكوسYukos كه یك یهودی روس است به اتهام تقلب، كلاهبرداری و ندادن مالیات به 9 سال زندان محكوم شده و اتهامات دیگری ازجمله شركت در توطئه قتل دارد كه همچنان تحت رسیدگی است. محكوم شدن خودوركوفسكی به 9 سال حبس از سوی محافل متعدد در سطح جهان ناچیز تلقی شده بود و سوژه مقاله و كاریكاتور قرارگرفته بود.
    طبق نوشته پراودا، گورباچف آخرین رئیس دولت شوروی درباره خودوركوفسكی و سایر میلیاردرهای یكشبه گفته بود كه این گروه ظرف چند سال یك تریلیون دلار پول از روسیه خارج كرده اند كه این پول باید بازگرداننده شود. گورباچف افزوده بود كه اگر این جماعت پولها را كه متعلق به ملت است داوطلبانه بازنگردانند، دستگاه قضایی روسیه باید رسیدگی كند و رای دهد كه این پول از آن جامعه است و به دولت هایی كه این پول در آنجا پس انداز و یا سرمایه گذاری شده اخطار شود كه پول را بلوكه كنند تا جا به جا نشود. برخی از ناسیونالیست های روس در این زمینه و ضمن اشاره به اظهارات گورباچف كه ظرف یك ماه دو بار آنها را تكرار كرده بود، گفته اند كه دولت روسیه باید تهدید كند كه اگر این پول غارت شده، در خارج جا به جا شود، روسیه تعهدات تسلیحاتی خود را لغو و این گفته اش را كه در حمله اتمی پیشقدم نخواهد شد پس خواهد گرفت.
    پراودا نوشته بود كه «لئونید نفزلین» شریك شماره یك خودوركوفسكی در كمپانی یوكوس با مقداری از این پولها در اسرائیل پنهان شده است.
    به اظهار سوسیالیست های روس، در پی فروپاشی شوروی، یلتسین عمدتا تحت فشار و اغوای غرب با غیردولتی كردن منابع تولید روسیه كه دولتی بودند موافقت كرد و برخی كه با خارج! ارتباط داشتند با پول و اعتباری كه از آنجا دریافت كرده بودند، در حراج ـ به بهای بسیار كم و اقساطی بسیاری از این منابع سودده را خریداری كردند و .... اینك كه دولت روسیه در صدد احقاق حق جامعه برآمده است با انتقاد حامیان آنان رو به رو شده است.

اخراج 25 هزار مهندس و كارگر از جنرال موتورز در ژوئن 2005

كمپانی بزرگ جنرال موتورز آمریكا ـ سازنده انواع خودرو ـ هفتم ژوئن 2005 اعلام داشت كه برای جلوگیری از زیاندهی بیشتر و افزایش قرض، تعدادی از كارخانه های خود در آمریكای شمالی را تعطیل و 25 هزار تن از كارگران و مهندسان آنها را برکنار خواهد كرد. این كمپانی همچنین اعلام كرده بود كه با همان هدف، مزایای مابقی كاركنان خود به ویژه مزایای بیمه درمانی آنان را كاهش خواهد داد.
قبلا گزارش مطبوعات نشان می داد كه میزان فروش اتومبیل های ساخت كمپانی جنرال موتورز در آمریکا به طور متوسط تا 20 درصد پایین آمده است و مجبور است اتومبیل هایی را كه روی دستش مانده با تخفیف بفروشد. این وضعیت احتمالا به دلیل رقابت با كارخانه های اتومبیلسازی ژاپن، کره جنوبی و آلمان بوده است.

اقدام کم سابقه فیلیپینی ها؛ پدر را از کشور فراری دادند و 26 سال بعد پسرش را رئیس کشور کردند

مارکوس جوان

فیلیپینی ها که فردیناند مارکوس رئیس جمهوری شان از سال 1965 تا 1986 را دیکتاتور، مال دوست و حامی مفسدین خوانده و با برپا داشتن تظاهرات و ... و توسل به نظامیان اورا مجبور به فرار از وطن کرده بودند که سه سال بعد در غربت درگذشت، در انتخابات نهم ماه می 2022 پسر او Ferdinand Marcos Jr را با 31 میلیون رای به ریاست جمهوری وطن خود انتخاب کردند. وی در این انتخابات حدود دو برابر نامزد رقیب رای آورده است. او نزدیک به سه دهه پس از فرار و برکناری پدرش، ریاست فیلیپین را برعهده خواهد گرفت. اصحاب نظر گفته اند که تصمیم اکثریت رای دهندگان فیلیپینی بسیاری از فرضیه ها و تصورات پیشین را دچار تزلزل کرده است.

[نقل از شماره 93 مجله روزنامک www.rooznamak-magazine.com]

ازدواج دختری جوان و دانشجوی دندانپزشکی با یک قاتل محکوم به اعدام و زندانی!، خبر عجیب بهار 2022 جهان (بهار 1401)

به گزارش خبرگزاری اسپوتنیک (که اخبار خودرا به زبان فارسی هم آنلاین می کند)، رِبِکا شورت ـ 26 ساله که علاقه به خواندن اخبار و دیدن مستندهایی درباره قتل های پُر سر و صدا داشت سرانجام با یک قاتل 35 سال محکوم به اعدام به نامManuel Ovante Jr ازدواج کرد. «رِبِکا شورت» یک کارآموز دندانپزشکی در آکسفوردشایر انگلستان است.
    خانواده ربکا که وی به آنها گفته بود برای گذراندن تعطیلات سالانه اش به «دیزنی وُرلد» در فلوریدای آمریکا میرود، با مشاهده عکسهای مراسم ازدواج او در زندان ایمنِ آریزونای آمریکا Eyman prison in Arizona در کنار یک زندانی (داماد) که به جرم دو بار قتل به اعدام محکوم شده است شگفتزده شدند. مدیریت زندان اجازه برگزاری مراسم ازدواج را داده بود. مانیوئل در سال 2008 دو مرد را کشته است و در صف اعدامی ها قرار دارد ولی حُکم هنوز قطعی نشده است.
    ربکا به هرکس که از او پرسیده است؛ چرا؟، پاسخ داده است که هیچکس، یک انسان کامل نیست.
    یکی از دوستان رِبِکا پس از اطلاع از ازدواج او با یک متهم به قتل در محل زندان گفت: "ربکا همیشه مستندهای در مورد متهمان به قتل ـ قتل های رسانه ای شده در آمریکا را با اشتیاق تماشا می کرد، اما گمان نمیکردیم که او بدون مشورت و دادن اطلاع به خانواده اش و دوستان، به آمریکا برود و با یکی از آنها که شرح عمل و اتهام او را در رسانه ها خوانده و در مستندها تماشا کرده بود ازدواج کند ـ ازدواج با مردی که احتمال اعدام او وجود دارد و یا دست کم یک عُمر آزاد نیست که با هم زندگی مشترک داشته باشند.".

رِبِکا و مانیوئل پس از ازدواج

     [نقل از شماره 93 مجله روزنامک www.rooznamak-magazine.com]

برخی دیگر از رویدادهای 9 ژوئن

68: نرون امپراتور روم كه به خشونت معروف بوده است خودكشی كرد.

1815: كنگره وین در این روز استقلال هلند ، بلژیك و لوكزامبورگ را تضمین كرد و مقرر داشت كه این سه كشور همسایه باهم متحد باشند. در همین جلسه بی طرفی كشور سویس نیز تضمین شد و بخشی از غرب لهستان به آلمان داده شد.

1822: چارلز گرام مخترع دندان مصنوعی این اختراع خود را به ثبت داد.

1898: در جریان جنگ آمریکا (دولت واشنگتن) با دولت اسپانیا بر سر کوبا، تفنگداران دریایی آمریکا وارد کوبا شدند که پایگاه نظامی آمریکا در گوانتانامو (کوبا) یادگار همان زمان است.

1936: (1315ه.ش.) : دولت وقت ایران سواد آموزی اجباری سالمندان 18 تا 40 ساله را به اجرا گذارد.

1940: به علت از پای درآمدن فرانسه در اروپا (در جریان جنگ جهانی دوم)، سوریه و لبنان ــ دو سرزمین تحت الحمایه آن در خاور میانه به تصرف انگلستان درآمدند.

1999: میان ناتو و یوگوسلاوی (صربستان) آتش بس برقرار شد. جنگ طرفین بر سر كوزوو بود كه سرانجام یدولت بلگراد حاضر به تخلیه آن شد. کوزوو منطقه ای از صربستان بود.

مطالعه این سایت و نقل مطالب آن با ذكر ماخذ (نشانی کامل سایت و نام مولف آن) آزاد است، مگر برای روزنامه های متعلق به دولت و دستگاههای دولتی؛ زیرا كه مولف این سایت اكیدا «روزنامه نگاری» را كار دولت نمی داند. روزنامه عمومی به عنوان قوه چهارم دمكراسی باید كاملا مستقل از دولت و سازمانهای عمومی باشد تا بتواند رسالت شریف خود را به انجام برساند.

تماس با مولف:

editor (a) iranianshistoryonthisday.com
n.keihanizadeh (a) gmail.com